कफ प्रकृती(Kapha Prakriti)

 कफ प्रकृती......


वात आणि पित्त हे आपल्या स्वभावानुसार खावे. त्यामुळे कफफिक गुण असलेले पदार्थ (केळी, चिकू, दही, श्रीखंड) कमी खावेत. हवामान पिण्याचे पाणी. उष: जेवल्यानंतर थोडे कोमट पाणी प्या.सकाळी उठल्यावर गोड पेय किंवा गोड पदार्थ खाऊ नका. काहीही न खाता लगेच खा. शेवटी, मसालेदार, कडू, तुरट पदार्थ खावेत. गोड पदार्थ दुपारी खावेत. एकूणच द्रवपदार्थाचे सेवन कमी केले पाहिजे (पातळ अन्न आणि पाणी). जेवणानंतर बडीशेप, मिरी, डिंक, लवंग, पाने खा. सुकी कडुलिंबाची पाने व साल, सुदर्शन चुर्ण, कर्पूरडी, लवंगा तोंडात ठेवाव्यात. दुपारच्या जेवणानंतर आराम (झोप) करू नका. अन्न कमी खा. तळलेले पदार्थ कमी आणि भाजलेले पदार्थ जास्त खावेत.संध्याकाळी कोरडे अन्न, लाह्या, फुटाणा खावे. रात्रीचे जेवण थोड्या प्रमाणात घ्या. रात्री जेवायचे असल्यास पोळी, भाकरी, भाजी, चटणी असे कोरडे पदार्थ खावेत. प्रत्येक जेवणामध्ये 6 तासांचे अंतर ठेवा. जेवल्यानंतर शतपावली करावी. ही स्थिती असलेल्या लोकांनी पिकलेले केळी, आंबा, दुग्धजन्य पदार्थ, कच्च्या नारळाचे पाणी, थंड पाणी, नवीन चिंच टाळावी. त्यामुळे मध, त्रिकटू (सुंठ, मिरी आणि पिंपळी) खावे.पित्त प्रकृतीच्या लोकांनी तिखट, आंबट, खारट पदार्थ कमी आणि कडू आणि तुरट पदार्थ जास्त प्रमाणात खावेत. या लोकांनी फक्त गोड रसाचे सेवन करू नये. न पचलेले गोड पदार्थ पोटात गेल्यावर आंबवतात आणि पित्त वाढवतात. कडू आणि तुरट चवीमुळे पित्त थांबते. आहारात तेलाचा वापर कमी, तर तूप जास्त वापरावे. अधूनमधून रेचक घ्या. अशा स्थितीसाठी काळ्या मनुका अर्क चांगला आहे.दिवसा झोपणे टाळा. गोड थंड सरबत आणि अंजीर, डाळिंब खावे. मधुर विरेचन, गुलकंद व चारपट साखर घेऊन सकाळी महासुदर्शन घ्यावे. त्रिफळा चूर्ण जळशेर मधात मिसळून रात्री झोपण्यापूर्वी घ्यावे. रोज काळ्या मनुका बियांसोबत खा. ज्येष्ठमध आणि अवलकाठी चावून खावी. तूप, साखर आणि गरम दूध व दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन करावे.पण त्याआधी किंवा नंतर कडू, तुरट पदार्थ घ्यायला विसरू नका. पित्तप्रकृती असणाऱ्यांनी दही, आंबट, तळलेले अन्न, गूळ, मीठ, हिंग, मोहरी, वांगी, गाजर, पपई, लोणचे, पापड, कढीपत्ता, कुळीथ, चहा, शिळे अन्न टाळावे. , आंबवलेले पदार्थ आणि आंबट फळे टाळावीत. आवळा मोरंबा जास्त प्रमाणात घ्यावा. वट वट या शब्दाचा अर्थ 'वारा, वारा' असा होतो. वायूमुळे ज्यांचे त्रास वाढतात ते वातप्रकृती आहेत.अशा शरीरावर उपचार करण्यासाठी विविध स्नेह (तेल, तूप, प्राणी चरबी) लावले जाऊ शकतात. शरीराला तेल लावणे आवश्यक आहे. गोड, आंबट, खारट पदार्थ लोकांना आवडतात आणि आवडतात. आसावा अरिष्ट हे बहुधा पौष्टिक असते आणि त्यामुळे वात प्रकृतीचे मानवीकरण होते. तेलासोबत भूक वाढवणारे, पाचक सहाय्यक, जुलाब यांचा वापर करावा. कोरडे अन्न, चणे, वाटाणे, मसूर (मुगडाळ आणि तूरडाळ चालेल), वांगी, बेसन, बटाटे, शिळे अन्न, काकडी, रताळी चिवडा, फरसाण, वेफर्स यांचा वापर करावा. असे पदार्थ खाणे टाळावे.रात्री जागू नका. अन्न गरमच खावे. पिष्टमय पदार्थांचे सेवन करा. जेवणात तूप असले पाहिजे. कोमट पाणी नियमित प्या.


कफ बिघडला तर या व्यक्तींचं वजन वाढलेलं बघायला मिळतं. दम लागणं, कफ होणं, पटकन अपचन होणं, अंग जड होणं, काहीच करायची इच्छा न उरणं अशा तक्रारीही कफ बिघडल्यामुळं होऊ शकतात.

कफ प्रकृतीच्या व्यक्तींनी काय खावं ?

             या व्यक्तींसाठी तुरट, कडू आणि तिखट रस असलेले अन्नपदार्थ चांगले. गोड, आंबट आणि खारट रसाचे पदार्थ मात्र यांनी कमीच खावेत. ज्वारी, नाचणी यांच्यासाठी चांगली. भाज्यांचे सूप उत्तमच. ते बनवताना हिंग, जिरे, मोहरी, लसूण यांचा वापर जरूर करावा. मसाल्याचे पदार्थ जरूर वापरावेत. यांनी पदार्थ तळण्यापेक्षा भाजून खाल्लेले बरे. आहारात जवसदेखील जरूर खावेत. जुने धान्य, जुना तांदूळ खावा. काय टाळावं पचायला जड, निग्ध, तळलेले अन्नपदार्थ टाळावेत. बटाटा, रताळी यांसारखी पिष्टमय कंदमुळं टाळावीत. बटाटय़ाचे वेफर्स शक्यतो टाळलेलेच बरे. दही कमी खावे. कडधान्यात उडीद कमी खावेत. मिठाईही प्रमाणातच खावी. शिळे, फ्रिजमध्ये ठेवलेले अन्नपदार्थ नकोतच.

 दीर्घ काळासाठी कफ असंतुलन असण्याचे प्रभाव 

                     लठ्ठपणा,  सूज, शरीरात पाणी होणे,अधिक चंचलता,भविष्याबध्दल चिंता, अवसाद...

Comments

Popular posts from this blog

आता जमीन घेण्यासाठी मिळणार 100% अनुदान, असा करा अर्ज (karmaveer dadasaheb gaikwad sabalikaran va swabhiman yojana)

ट्रॅक्टर अनुदान योजना महाराष्ट्र --2023 : Tractor Subsidy Scheme

मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना महाराष्ट्र